Transitive i intransitive verbs, czasowniki przechodnie i nieprzechodnie

Był już taniec z gwiazdami, było czekając na Godota, a teraz przedstawiam “spacerując z czasownikami”. Co? Nieciekawy tytuł? Może i tak, ale za to treść będzie ciekawa.Mamy dwójkę dzieci; wracając po pracy do domu chcemy się z nimi wybrać do cioci. Jedno dziecko chce pójść, a drugie nie, jedno dziecko daje się porwadzić do cioci, a drugie nie, jedno dziecko to “czasownik przechodni” – transitive verb, a drugie “nieprzechodni” – intransitive. Czasownik przechodni to taki, który może ciągnąć nas na plac zabaw, albo, z drugiej strony, może być prowadzony do cioci, czyli może być zarówno wykonawcą czynności, jak i podmiotem, na którym ta czynność jest wykonywana np.

Ciągnę tatę na plac zabaw = ja (dziecko) jestem tą osobą, która wykonuje czynność (zaciągam tatę na plac zabaw)
Jestem prowadzony do cioci = ja (dziecko) jestem tą osobą, która daje się prowadzić (tata prowadzi mnie do cioci)

Drugie dziecko, “nieprzechodnie”, które zostając w domu, nie chciało dać zaciągnąć się do cioci (zwyczajnie jej nie lubi), uznaje tylko wykonywanie czynności, może być tylko stroną czynną np.

Ciągnę tatę na plac zabaw = ja (dziecko) jestem tą osobą, która wykonuje czynność (zaciągam tatę na plac zabaw)

i na tym możliwości “nieprzechodniego” dziecka-czasownika się kończą. Nie jest w stanie znieść, że ktoś inny jest stroną czynną, nie potrafi biernie przyglądać się temu co się dzieje – musi być czynne, coś w rodzaju czasownika z ADHD.

Podam teraz kilka czasowników przechodnich i nieprzechodnich:

• pchać (czasownik przechodni)
  a.) pcham drzwi – b.) jestem pchany przez drzwi
• spać (czasownik nieprzechodni)
  a.) śpię na kanapie – b.) jestem spany przez kanapę
• jeść (czasownik przechodni)
  a.) jem kanapkę – b.) jestem jedzony przez kanapkę
• iść (czasownik nieprzechodni)
  a.) idę do domu – b.) jestem idony do domu

Niektóre czasowniki mogą być zarówno przechodnie – transitive, jak i nieprzechodnie – intransitive np.

• otwierać (czasownik przechodni)
  a.) otwieram drzwi – b.) drzwi są otwierane
• otwierać (czasownik nieprzechodni)
  a.) drzwi otwierają się – b.) drzwi są się otwierane

Wniosek jest jeden: jeśli czasownik da się zaprowadzić do ciotki, da się połaskotać, da się przytulić to jest przechodni – transitive, w przeciwnym przypadku jest intransitive i nie posiada strony biernej.

               

Podobne wpisy:

• czasowniki nieregularne – irregular verbs Nie ma zmiłuj – czasowniki nieregularne wcześniej czy później pojawią...